مديريت تلفيقي آفات[1] گندم
مدیریت تلفیقی آفات (IPM)، یک سیستم تصمیم گیری برای کنترل آفات است که با در نظر داشتن اصول اکولوژیک، مبانی اقتصادی و علایق تولید کنندگان، تلفیقی از روش های مختلف کنترل (بیولوژیکی، زراعی، مکانیکی، فیزیکی، رفتاری، شیمیایی و …) را به گونه ای به کار می برد که سوددهی اقتصادی حداکثر و زیان وارده به محیط زیست به حداقل ممکن برسد.
مدیریت تلفیقی آفات، متکی به عوامل طبیعی کنترل کننده است و سموم شیمیایی را به عنوان آخرین راه حل توصیه می کند. برنامه اجرایی مدیریت تلفیقی آفات گندم و جو دارای مراحل زیر است:
1. بررسی های اکولوژیکی شامل
– شناسایی آفات و دشمنان طبیعی آن ها، تعیین مناطق انتشار و تهیه بانک اطلاعاتی برای آن ها،
– مشخص نمودن آفات کلیدی و آفات درجه دوم و سوم،
– تعیین روش ها و تکنیک های مناسب برای نمونه برداری از جمعیت آفات،
– مطالعه بیواکولوژی آفات کلیدی و آفات درجه دوم و تهیه جدول زندگی آن ها،
– توسعه سیستم های پیش آگاهی و مراقبت برای آفات کلیدی.
2. بررسی های اقتصادی شامل
– ارزیابی میزان خسارت آفات کلیدی و آفات درجه دوم،
– تعیین سطح زیان اقتصادی (EIL[2])، آفات کلیدی و آفات درجه دوم،
– بررسی های اقتصادی و اجتماعی مدیریت کنترل آفات.
3. مدیریت تلفیقی (تلفیق روش ها) شامل
– توسعه روش های بهتر زراعی و به کارگیری عوامل مختلف برای تولید محصول بهتر،
– اتخاذ شیوه های مناسب برای افزایش تأثیر عوامل زنده و غیرزنده کنترل کننده جمعیت آفات،
– تلفیق روش های کنترل (بیولوژیکی، زراعی، شیمیایی و …) برای کاهش جمعیت آفات کلیدی و آفات درجه دوم بر اساس زیست شناسی و مراحل حساس زندگی آن ها.
4. اجرا، ارزیابی، ترویج و توسعه شامل
– اجرای برنامه مدیریت تلفیقی آفات در مزارع نمونه و ارزیابی آن،
– آموزش و جلب مشارکت کشاورزان و اجرای برنامه مدیریت تلفیقی آفات به کمک آنان،
– ترویج و توسعه روش ها و ارزیابی نتایج آن ها.
توسعه و اجرای برنامه مدیریت تلفیقی آفات(IPM) در قالب برنامه مدیریت محصول[3](ICM) نیز قابل اجرا است و اساساً بخشی از آن به شمار می آید.
لازمه اجرای یک برنامه گسترده برای مدیریت محصول در مزارع گندم کشور، همدلی، همراهی و هماهنگی بهره برداران، مصرف کنندگان و متخصصان کشاورزی (آب و خاک، زراعت و اصلاح نبات، ماشین آلات، گیاه پزشکی، اقتصاد، ترویج و آموزش، مدیریت، تعاون و…) در تمام مراحل تولید و مصرف است.
چنین برنامه هایی می بایست بر اساس شیوه های مشارکتی اجرا شوند. در شیوه های مشارکتی، پروژه ها و طرح ها بر مبنای نیازهای واقعی بهره برداران شکل می گیرد و مسئولیت اجرای برنامه نیز به عهده آنان است و دولت تنها نقش تسهیل گر، حمایت کننده و پشتیبان را به عهده خواهد داشت.
