گروه خرید و نگهداری مرکز پژوهشهای غلات

جهت محاسبه فضای مورد نیاز احتیاج به فاکتوری داریم که بیانگر حجم و وزن باشد که این فاکتور هکتولیتر می­باشد .

تعریف هکتولیتر:

-  بیانگر وزن حجمی گندم بوده و واحد آن بر حسب کیلوگرم به ازای هکتولیتر(صد لیتر) بیان می­گردد و از واحدهای دیگر آن پوند بر بوشل است.

-   از روی هکتولیتر می­توان به توپر بودن، بازدهی آرد و فضای مورد نیاز ذخیره­سازی پی برد،

-  در تجارت بین الملی غلات یکی از عوامل موثر در قیمت گذاری می­باشد و معمولا نباید زیر 76 باشد لکن در خرید داخلی ایران کمتر از این حد هم خریداری می­گردد.

-  متوسط هکتولیتر گندم برابر با 77 بوده و بین 68 تا 84 کیلوگرم نوسان دارد.

عوامل موثر در هکتولیتر عبارتند از فرم، شکل، اندازه و رطوبت

الف- عوامل افزایش وزن هکتولیتر:

1-  سطح دانه صاف باشد

2-  دانه گرد و یکنواخت باشد.

3-  میزان رطوبت دانه زیر 10 باشد و یا دانه­ها به صورت مصنوعی خشک شده باشد.

4-  املاح و دانه­های شکسته همراه دانه اصلی باشد.

ب- عوامل کاهش وزن هکتولیتر:

1-   سطح دانه زبر و نا هموار باشد.

2-   درصد دانه­های لاغر، کشیده، سبک و توخالی زیاد باشد.

3-   میزان رطوبت دانه بالا باشد/ بیش از 16%

4-   گرد وغبار همراه دانه باشد.

با داشتن هکتولیتر می­توان فضای مورد نیاز ذخیره­سازی را محاسبه نمود.

با ذکر یک مثال نحوه محاسبه فضای مورد نیاز به صورت عملی بیان می­گردد:

مثال: به منظور ذخیره­سازی 10000تن گندم به چه ابعادی از سیلوی بتونی، فلزی و انبار ساده نیاز داریم؟

به توجه به تعاریف قبلی و ابعاد متداول سیلوها و انبارها به شرح زیر مساله را حل می­نماییم:

-        متوسط هکتولیتر= 76 کیلوگرم به ازای هکتولیتر

-        هکتو=100 ( هکتولیتر= 100 لیتر )

-        یک متر مکعب= 1000 لیتر

ابعاد متداول سیلوها و انبارها

-        ابعاد کندوی سیلوی بتونی : ارتفاع 20-60 متر و قطر 5-12 متر

-        ابعاد کندوی سیلوی فلزی : ارتفاع حداکثر20 متر و قطر 10-12 متر

-        ابعاد انبار ساده : ارتفاع 6-8 متر ، عرض 20-30 متر و طول 50 متر

حل:

بنابراین فضای مورد نیاز ذخیره­سازی برای 10 هزارتن برابر با 13158 متر مکعب می­باشد.

الف- سیلوی بتونی: حجم سیلوی بتونی با قطر 8 متر و ارتفاع 40 متر برابراست با:

حجم کندو(استوانه­ای شکل )= مساحت قاعده ضربدر ارتفاع= 2010 متر مکعب

 (V=π*4*4*40=2010 cubic meter)

بنابراین برای ذخیره­سازی 10 هزارتن گندم نیاز به احداث 7 کندو سیلوی بتونی داریم.

ب- سیلوی فلزی: حجم سیلوی بتونی با قطر 12 متر و ارتفاع 20 متر برابراست با:

حجم کندو(استوانه­ای شکل )= مساحت قاعده ضربدر ارتفاع= 2261 متر مکعب

 (V=π*6*6*20=2261 cubic meter)

بنابراین برای ذخیره­سازی 10 هزارتن گندم نیاز به احداث 6 کندو سیلوی فلزی داریم.

ج- انبار ساده: حجم انبار ساده با عرض 25 متر و ارتفاع 6 متر برابراست با:

فضای مورد نیاز ذخیره­سازی=حجم انبار ساده (مکعبی شکل )= طول ضربدر عرض ضربدر ارتفاع

 (V=X*25*6=13158 cubic meter)

X=13518/25*6=88 meter))

طول انبارساده مورد نیاز برابر 88 متر است.

بنابراین برای ذخیره­سازی 10 هزارتن گندم نیاز به احداث 2 انبار ساده (سوله) یکی به ابعاد 50*25*6 و دیگری به ابعاد 40*25*6 متر داریم.

محاسبه میزان وزن گندم بر اساس فضای اشغالی:

این روش برعکس حالت قبل بوده و برای تعیین وزن گندم با داشتن هکتولیتر گندمهای ذخیره شده و محاسبه فضای اشغالی، میزان گندم مشخص می­شود. با ذکریک مثال این موضوع بیان می­شود:

مثال: در یک کندوی سیلوی بتونی به ارتفاع 40 و قطر 8 متر در صورتیکه 7 متر این کندو خالی باشد چه مقدار گندم داریم؟

ارتفاع گندم ذخیره شده = ارتفاع کل منهای ارتفاع خالی =  40- 7=33 متر

(V=π*4*4*33=1658 cubic meter)

بنابراین فضای اشغالی = 1658 متر مکعب

1658 متر مکعب = 1658000 لیتر

بنابراین میزان موجودی گندم 1260080 کیلوگرم معادل 1260 تن می­باشد.

این حالت در ارتباط با امور مالی و بازرگانی بوده و جهت انبارگردانی کاربرد داشته که تنها با دانستن یک فاکتور کیفی به نام هکتولیتر قابل محاسبه می­باشد.

 تهیه و تنظیم: حمید خراسانی